چگونه در مواقعی که اینترنت ملی می شود اینترنت پایدار برای دورکاری شرکت ها داشته باشیم؟

در دنیای مدرن امروز، تمامی سازمان ها و شرکت ها با هر اندازه ای برای کسب و کار خود به اینترنت وابسته اند. همچنین دورکاری از زمان رواج کرونا در بسیاری از کشورها از جمله ایران مرسوم شده است. اصطلاح دورکاری به این معناست که کارمند بتواند از هر نقطه و مکان و زمان به اطلاعات و فایل های شرکت دسترسی داشته باشد و نقش خود را بصورت مفید در تیم ایفا کند. حال زمان هایی وجود دارد که موجب اختلال در دورکاری می شود و این زمانیست که اینترنت بین الملل دچار اختلال شده و بعبارتی زیرساخت ارتباطی بر روی بستر اینترنت ملی قرار گرفته است.

عده ای از مشاغل و کسب و کارها بر این باورند که تنها قطعی کامل اینترنت موجب توقف کارشان می شود، اما واقعیت امر این است که اختلال و کندی شدید بیشتر کلافه کننده است و این باعث از دست رفتن بسته های دیتای مجموعه و کاهش شدید بهره وری تیم خواهد شد. در این میان، شرکت هایی بیشتر آسیب می بینند که باید برای کارهای روزمره خود تماس ویدئویی برقرار کنند، چراکه این کندی موجب عقب افتادن پروژه های بزرگ و حیاتی شرکت شده، وظایف تیم روی هم انباشته میشود و این در آخر بطور مستقیم بر عدم رضایت مشتری تاثیر خواهد داشت. بنابراین استفاده از بسترهای مختلف اینترنتی کارساز خواهد بود.

هدف از این مقاله این است که دریابیم در شرایط اعمال محدودیت‌های شبکه‌ای در شرکت چه اتفاقی رخ میدهد، آسیب های آن چیست و از همه مهم تر اینکه چگونه باید با این آسیب ها مقابله کرد تا کسب و کار آسیب جدی نبیند.

بخش اول: اینترنت ملی چیست و چه محدودیت هایی دارد؟

وقتی اینترنت ملی مطرح می شود، در واقع از نظر فنی به این معناست که مسیرهای مسیریابی (Routing) به سمت سرورهای خارج از مرزهای جغرافیایی کشور بسیار محدود و دستکاری شده اند، در این حالت، دسترسی به آی‌پی‌ها و سرورهایی امکان پذیر است که میزبان دیتاسنترهای داخلی مانند دیتاسنترهای تهران، تبریز، مشهد و.. هستند. برای مقابله با این فاجعه و بحران، اولین قدم شناخت درست مکانیزم آن است.

حالت های مختلف اینترنت ملی برای دورکاری چیست؟

در اینجا به چند نمونه از حالات مختلف اینترنت ملی در هنگام دورکاری کارمندان اشاره می کنیم.

•  قطع کامل اینترنت بین المللی (Blackout): در این صورت هیچ ارتباطی با دنیای بیرون ندارید و تمام سرویس‌های ابری خارجی مانند Google Workspace، Trello، Slack، GitHub و … مطلقا قطع شده از دسترس خارج می شوند که این بدترین حالت ممکن خواهد بود.
•  کندی شدید و اختلال (Throttling) بر روی ترافیک خارجی: در این حالت، اینترنت جهانی بطور کامل قطع نیست، اما پهنای باند آن بسیار محدود است، بطوریکه پروتکل‌های امنیتی نیز دچار افت بسته می شوند و عملا آپلود و دانلود فایل ممکن نیست و این بسیار اثر بدی بر تمرکز کارمندان مجموعه خواهد داشت.
• اختلال در دسترسی به سرویس‌های وابسته به زیرساخت خارجی: گاهی با اینکه سایت شرکت بر روی سرور داخلی است اما یه سری موارد خارجی مانند ریکپچا (reCAPTCHA)، فونت‌های گوگل یا کدهای رهگیری خارجی وجود دارد که در سایت استفاده شده اند که همین باعث کندی شدید سایت می شود.
• قطعی ابزارهای ارتباطی روزانه: همانطور که در بالا اشاره کردیم شرکت هایی که به تماس‌ تصویری روی پلتفرم‌های خارجی مثل Zoom یا  Google Meet نیاز دارند، از کار خواهند افتاد و در این صورت پیام‌رسان‌های بین‌المللی که بستر اصلی ارتباط تیم‌های دورکار هستند، نیز کار نخواهند کرد و هماهنگی با مشتریان خارجی غیرممکن می شود.

نتایج اصلی حالات مختلف اینترنت ملی چیست؟

از نتایج استفاده از اینترنت ملی، می توان به محدود شدن ارتباطات تیمی اشاره کرد که این امر به خودی خود باعث توقف امور مجموعه خواهد شد و کار فلج خواهد شد، بنابراین، شرکت دچار زیان مالی می شود. این زیان را میتوان با فرمول ساده زیر محاسبه کرد:

 $Cost = Downtime times (Team Salary + Lost Sales)$

کندی اینترنت موجب می شود که موضوع تیکتینگ نیز دچار اختلال شود و تیم پشتیبانی نتواند به تیکت های مشتریان پاسخ دهد و این نارضایتی بیشتر مشتریان را در بر دارد. در این میان، داده هایی هستند که باید با سرورهای خارجی همگام سازی شوند، این ها در حالت تعلیق قرار خواهند گرفت.

بنابراین، شرکت باید بپذیرد که ملی شدن اینترنت بدون شک یک ریسک بزرگ بوده و باید شرایط و زیرساخت برای کار در محیط ایزوله شبکه‌ای فراهم شود، چراکه پای بقای مجموعه در میان است.

بخش دوم: راهکارهای طلایی تقویت زیرساخت شبکه برای اینترنت ملی چیست؟

در شرایطی که تمام سرویس های ابری یک شرکت در خارج از کشور است و مجموعه تنها به اینترنت ملی تکیه دارد، بدون شک اینترنت ملی موجب فلج شدن کار خواهد شد. بهترین راهکار در این حالت، طراحی یک زیرساخت ترکیبی و مقاوم (Hybrid Infrastructure) است.این زیرساخت به شما این امکان را می دهد که در روزهای بحرانی قطعی و کندی اینترنت بتوانید به راحتی از سرویس های جهانی بهره ببرید.

1.استفاده از سرویس‌های جایگزین بومی (Self-Hosting)

قدم اولیه برای دور زدن اینترنت ملی این است که اول از همه باید وابستگی خود را به سرورهای خارجی کم کنیم و از DNS های داخلی پایدار استفاده کنید، در غیر این صورت، سیستم قادر نیست نام دامنه را به آدرس IP ترجمه کند و هیچ سایتی باز نمی‌شود، پس شرکت‌ها باید ابزارهای حیاتی خود را روی سرورهای داخلی مستقر کنند:

• پیام‌رسان‌های تیمی: بجای استفاده از Slack یا ابزاری شبیه آن، از سرویس‌های متن‌باز مثل Mattermost یا Rocket.Chat روی یک سرور داخلی استفاده کنیم. با استفاده از این روش، کارمندان براحتی با اینترنت ملی با هم چت می کنند و ارسال فایل امکان پذیر است.
• برنامه نویسی و مدیریت پروژه: ابزارهایی مثل GitLab برای برنامه‌نویسان و Jira با هدف مدیریت تسک روی دیتاسنترهای داخلی شرکت نصب کنید. با انجام این کار، تیم فنی مجموعه براحتی می تواند حتی در زمان قطعی کامل اینترنت جهانی، به توسعه محصول ادامه دهد.
• برگزاری جلسات آنلاین: پلتفرم‌هایی مثل Jitsi Meet یا Skyroom را جایگزین زوم کنید که بدون نیاز به ترافیک بین‌الملل عالی کار می‌کنند.

2. ساخت تونل ارتباطی پایدار (Tunneling / Bridge)

یکی از پر کاربردترین روش ها برای دور زدن محدودیت‌های مقطعی اینترنت، استفاده از سرورهای واسط یا همان Bridge در داخل کشور است.

شرکت یک سرور قدرتمند در یک دیتاسنتر داخلی تهیه می کند و یک تونل امن بین این سرور داخلی و سرور اصلی خود در خارج از کشور ایجاد می کند. حال در زمان ملی شدن اینترنت، کارمندان به سرور داخلی متصل شده و این سرور چون به مجوزهای خاص یا مسیرهای روتینگ متفاوت دسترسی دارد، ترافیک آن‌ها را به سرور خارجی می‌رساند. اجرای این زیرساخت، به متخصصان بالای شبکه‌ای نیاز دارد که تیم فنی ما می‌تواند آن را به پایدارترین شکل ممکن برای سازمان شما پیاده‌سازی کند.

3. استفاده از اینترنت چندتایی (Multi-WAN)

زیرساخت برخی از شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت در هنگام اینترنت ملی دچار اختلال می شود، بنابراین برای جلوگیری از این کار، شرکت از چند مسیر مختلف مثل فیبر نوری، وایرلس پوینت‌تو‌پوینت و اینترنت TD-LTE اینترنت تهیه کرده و نباید به یک زیرساخت بسنده کند تا در صورت قطع شدن یکی از این شرکت ها از مسیر بعدی استفاده شود. استفاده از مسیرهای مختلف اینترنتی با تنظیمات Failover در زمانی که یک بستر فیزیکی قطع شود، ارتباط با شبکه ملی از طریق بستر دیگر را  همچنان ممکن می سازد. پس درصورتی که بعنوان مثال بستر فیبر نوری به هر دلیلی قطع شود، روتر در کسری از ثانیه بطوریکه حتی کارمند متوجه قطعی نمی شود، شبکه را روی بستر وایرلس یا LTE برقرار می کند.

4. برقراری یک اتصال امن با VPN داخلی

در هنگام استفاده از اینترنت ملی، VPNهای تجاری عمومی دیگر عمل نمی کنند. در این هنگام عاقلانه ترین کار، راه اندازی یک VPN اختصاصی (Enterprise VPN) مانند OpenVPN یا WireGuard روی سرورهای داخلی است.

این کار تضمین می کند در زمانی که کارمندان به اینترنت جهانی دسترسی ندارند، از طریق اینترنت ملی به VPN شرکت وصل شوند. این کار موجب حفظ امنیت اطلاعات و تضمیم دسترسی کارمندان به نرم‌افزارهای حسابداری و اتوماسیون داخلی شرکت می شود و تمامی این ها تنها و تنها از یک تیم خبره فنی برمی آید.

اینترنت رادیویی

اینترنت وایرلس پرسرعت

اینترنت TD-LTE

اینترنت مودم سیم کارتی td lte

اینترنت FD-LTE (4G)

با مودم و سیم کارت 4G

اینترنت ADSL

اینترنت بر روی خط تلفن ثابت

پهنای باند اختصاصی

نامحدود و محدود (حجمی)

اینترنت WILT

وایرلس بدون محدودیت مکانی

بخش سوم: در زمان ملی شدن اینترنت، کارمندان دورکار چه کارهایی باید انجام دهند؟

در زمان دورکاری، بخش بزرگی از بار شرکت روی دوش کارمندان است. در شرایط بحرانی مثل روزهای قطعی اینترنت، یک کارمند حرفه‌ای باید از قبل فکر همه چیز را کرده باشد و آمادگی کامل داشته باشد. آموزش کارمندان یکی از مهم ترین ارکان در زمان بحران است:

1. استفاده از کانکشن‌های اضطراری
2. استفاده از ابزارهای همگام‌سازی آفلاین (Offline Sync)
3. بکاپ گیری از فایل‌های ضروری کاری روی هارد دیسک
4. پایدارسازی اینترنت خانگی

در زمانی که اینترنت بین‌الملل یک شرکت قطع می شود و دیگر کارمندان آن به ابزارهای خارجی دسترسی ندارند، یک کارمند مسئولیت پذیر باید بتواند به کار خود ادامه دهد. یکی از این کارهای لازم، استفاده از نرم افزارها و ابزارهایی است که بطور آفلاین کار می کنند. روش کار آنها به گونه ای است که در زمان برقراری مجدد شبکه جهانی، این ابزارها قابلیت سینک اطلاعات را دارند.

بطور معمول اینترنت ملی اختلالات پینگ و پک تاس دارد، بنابراین باید کارهایی کرد تا این اختلالات را به حداقل رسانده و کیفیت شبکه داخلی را افزایش داد. یکی از این کارها، استفاده از کابل شبکه است. در این راستا باید دانلود ترافیک های غیرضروری مثل فیلم و غیره را محدود کرده و برای اولویت های پورت های کاری خود از تنظیمات Quality of Service در مودم استفاده کنید.

بخش چهارم: مدیریت بحران و حفظ آرامش

یکی از عوامل مهمی که در هنگام ناپایداری شبکه حیاتی است، مدیریت کارمندان در زمان برقراری اینترنت ملی است و این کاملا طبیعی است که وقتی ارتباطات جهانی قطع شود، استرس تیم بالا برود، پس اولین کار حفظ آرامش در هنگام قطع اینترنت بین المللی است.

• داشتن پلن B برای کانال‌های ارتباطی

نباید زمانیکه اینترنت قطع شد، تازه به فکر افتاد. بعنوان مثال، در هنگام اینترنت ملی، شرکت باید یک دستورالعمل قطعی داشته باشد تا کارمندان بدانند در هنگام قطع شدن واتس‌اپ و تلگرام، کجا باید با هم ارتباط داشته باشند و یک پیام رسان داخلی یا سرور چت داخلی از قبل معرفی کنند.

• آموزش‌های شبیه‌سازی بحران رویارویی با اینترنت ملی

برخی از شرکت‌های پیشرو در شرایطی که گمان می کنند وضعیت اینترنت متزلزل است، هر چند ماه یک‌بار «مانور قطعی اینترنت» برگزار می‌کنند. در این مانور، دسترسی به اینترنت جهانی برای چند ساعت در شبکه شرکت مسدود می‌شود تا اطمینان حاصل کنند که:

– آیا ابزارهای داخلی به درستی کار می‌کنند؟

– آیا کارمندان نجوه استفاده از VPNهای جایگزین و مسیرهای داخلی را می دانند؟

• مانیتورینگ هوشمند شبکه

یک شرکت پیشرو نباید منتظر بماند تا مشتری به او اطلاع دهد که اینترنت قطع شده است. برای جلوگیری از این کار، سیستم‌های مانیتورینگ شبکه مثل Zabbix یا Prometheus طوری پیکربندی شده اند که به محض افت پینگ به مقاصد بین‌المللی یا تغییر در مسیرهای BGP، تیم فنی مشکل را شناسایی کرده و سریعاً به مدیران شبکه هشدار  می دهد.

کلام آخر

دورکاری در زمان اینترنت ملی و قطع دسترسی جهانی تجربه‌ای پراسترس است اما به هیچ عنوان به معنای توقف کار نیست. راز موفقیت عبور از این بحران، کاهش وابستگی به سرورهای خارجی، انتقال سرویس‌های حیاتی به دیتاسنترها و زیرساخت داخلی و همچنین آموزش کارمندان جهت استفاده از مسیرهای ارتباطی ثانویه است.

تنها شرکت برنده در هنگام اختلالات اینترنتی، شرکتی است که زیرساخت ترکیبی قدرتمندی داشته و پروتکل‌های مدیریت بحران را از قبل آزموده باشد، در این صورت کارمندان دورکار حتی در روزهای سخت اینترنت ملی نیز بدون وقفه به فعالیت خود ادامه می دهند و همچنان مشتریان خود را حفظ می کنند. شما قادر خواهید بود که تنها با یک سرمایه‌گذاری منطقی بر روی زیرساخت فناوری اطلاعات خود، از این چالش‌ها با سربلندی خارج شوید.